Wykłady historyczne 29.01.2026

Jak zmieniała się ulica Kościuszki i jej mieszkańcy

Prowadzenie: Danuta Gajewska

Ulica Tadeusza Kościuszki to jedna z najważniejszych arterii krakowskiego Półwsia Zwierzynieckiego. Jej historia sięga średniowiecza, kiedy stanowiła drogę prowadzącą do klasztoru norbertanek na Zwierzyńcu oraz dalej – do Tyńca. W późniejszym okresie została przebudowana przez wojsko austriackie, stając się traktem do fortu „Kościuszko” i na Bielany.

Po przyłączeniu Półwsia Zwierzynieckiego do Krakowa w 1909 roku ulicy nadano nazwę Kościuszki. W 1913 roku wybudowano wzdłuż niej pierwsze w Krakowie normalnotorowe torowisko tramwajowe, co znacząco wpłynęło na rozwój okolicy.

Podczas wykładu poznamy historię zabudowy ulicy – w ostatnich latach znacznie przekształconej – oraz przypomnimy osoby szczególnie zasłużone dla tej części miasta.

Ulica Kościuszki jest także ważnym miejscem krakowskich tradycji: to właśnie nią co roku przechodzi barwny pochód Lajkonika, a w drugi dzień Wielkanocy odbywa się tu słynny odpust Emaus.

Nie tylko Biskupin – najciekawsze odkrycia na ziemiach polskich okiem archeologa: Gniezno, Ostrów Lednicki, Kraków, Przemyśl – książęce i królewskie pałace pierwszych Piastów

Prowadzenie: Ewa Kubica-Kabacińska

Drugi wykład poświęcony będzie najciekawszym odkryciom archeologicznym związanym z architekturą wczesnopiastowską. W ostatnich latach badania w Gnieźnie, Krakowie, na Ostrowie Lednickim   w Przemyślu ujawniły relikty monumentalnych palatiów i kaplic wzniesionych w czasach pierwszych Piastów. O ile znaleziska z Gniezna czy Krakowa są szerzej rozpoznawalne, o tyle odkrycia z Przemyśla – najprawdopodobniej powiązane z inicjatywą Bolesława Chrobrego – pozostają mniej obecne w powszechnej świadomości, mimo swojej wyjątkowości.

O wykopaliskach w Gieczu oraz Wiślicy, gdzie natrafiono na ślady dwóch odrębnych zespołów pałacowo-sakralnych, rzadko mówi się w przestrzeni publicznej, choć mają one ogromne znaczenie dla zrozumienia wczesnośredniowiecznej kultury i polityki. Wykład przybliży zarówno sam proces odkrywania tych zabytków, jak i ich interpretacje, pokazując, jakie ambicje architektoniczne mieli kolejni władcy oraz skąd czerpali inspiracje. To opowieść o Polsce sprzed tysiąca lat – o epoce, w której kształtowała się państwowość, a kamienne rezydencje Piastów stawały się symbolem ich rosnącej potęgi.